De toekomst van calculeren in de bouw

Zonder calculatie, geen bouwproject. Toch is calculeren een van de minst zichtbare vakken in de bouw. Geen steiger, geen oplevering. Wel tekeningen, hoeveelheden, prijzen en veel Excel.

Ik zie het al jaren gebeuren: de calculator is de spil van elke projectaanvraag, maar er komen er steeds minder bij. Daarom is een andere manier van calculeren nodig. En het mooie is: die bestaat al.

Wie gaat er straks nog calculeren?

De bouw heeft de komende jaren meer mensen nodig dan er binnenkomen. Volgens het EIB zijn er tussen 2026 en 2029 zo'n 75.000 nieuwe voltijdse arbeidskrachten nodig. Ongeveer 50.000 daarvan zijn nodig om mensen te vervangen die met pensioen gaan of arbeidsongeschikt raken.

Het EIB ziet bovendien dat de arbeidsproductiviteit al enkele jaren daalt, en dat de concurrentie met defensie en de industrie toeneemt: die vissen voor een belangrijk deel in dezelfde vijver.

Het tekort zit niet alleen op de bouwplaats. In onze praktijk zien we dat calculatoren, werkvoorbereiders en BIM-coördinatoren bij de lastigst te vervullen functies horen. Het UWV noemt calculator, net als werkvoorbereider en BIM-modelleur, als kansrijke richting voor zij-instromers, juist omdat projecten complexer worden en de regelgeving toeneemt.

We zien het bij bouwbedrijven en fabrikanten om ons heen. Ervaren calculatoren gaan de komende jaren met pensioen. Hun kennis zit vaak in hun hoofd en in eigen spreadsheets. Gaan zij weg, dan gaat die kennis mee.

Waarom kiest bijna niemand nog voor dit vak?

Laten we eerlijk zijn: calculeren is niet het meest aantrekkelijke werk in de bouw. Je zit vooral op kantoor, met tekeningen, data en cijfers. Je telt kozijnen, meet wanden op en zoekt prijzen op. Voor veel jongeren voelt dat ver weg van het echte bouwen.

Dat zie je terug in de instroom. Weinig jongeren kiezen bewust voor dit vak. Wie het wel doet, is vaak een groot deel van de tijd bezig met overtrekken, uittrekken en overtypen.

Zo wordt calculator langzaam een uitstervend beroep. Niet omdat het werk minder belangrijk wordt, maar omdat het zo is ingericht dat bijna niemand er nog voor kiest.

Waarom we anders moeten calculeren

Meer calculatoren werven lost het probleem niet op. Ze zijn er simpelweg niet. Dus moeten we het werk anders organiseren: met minder handwerk per calculatie en met kennis die in het bedrijf blijft.

Kost elke calculatie je dagen handwerk? Dan herken je vast deze knelpunten:

• Veel handwerk: hoeveelheden haal je met de hand uit tekeningen en typ je over in Excel of je calculatiepakket.
• Foutgevoelig: elke keer overtypen is een kans op een fout. En een fout in de calculatie wordt later een faalkost.
• Kennis zit in mensen: opbouwen, prijzen en vuistregels zitten in het hoofd van de ervaren calculator. Vertrekt die, dan begint de opvolger vaak opnieuw.

Tegelijk worden opdrachtgevers veeleisender en gaan bouwbedrijven meer industrieel en in prefab bouwen. Dan moet je sneller en vaker een betrouwbare prijs kunnen geven. Met de oude manier van werken lukt dat niet meer.

De nieuwe manier van calculeren bestaat al

Met Factor10 Calculatie hebben we een platform gebouwd dat het handwerk uit de calculatie haalt. Je hoeft er niet op te wachten tot elk project als perfect IFC-model binnenkomt. Het werkt met de modellen en tekeningen die je vandaag krijgt.

• Alleen een 2D-tekening? Calculeer direct op de pdf of dxf. In de module HSB elementen teken je zelf wanden op de tekening en reken je verder.
• Een IFC-model? Open het model van de opdrachtgever. Filter op eigenschappen en kies wat voor jou van toepassing is. Per element zie je de maten, oppervlakten, volumes en sparingen.
• Klopt het IFC-model niet helemaal? Een model klopt zelden helemaal. Daarom kun je wanden, vloeren, daken en andere elementen verlengen, inkorten, splitsen of samenvoegen. Sparingen voeg je toe of verplaats je. Je werkt altijd op een kopie; het origineel blijft intact.
• Verrijkt met je eigen data en spelregels. Je legt je opbouwen, artikelen en prijzen één keer vast en gebruikt ze in elk volgend project. Je stelt je eigen spelregels in, zoals een minimale dammaat of een maximale sparing. Het platform laat in 3D zien welke elementen daar niet aan voldoen.

Daarnaast leest onze AI, Factor10 magic, mee. Upload een bestek of rapport en Factor10 haalt de relevante eisen eruit, met bron en paginanummer, en kleurt ze in het model. Jij controleert en bevestigt altijd zelf.

Wat verandert er voor de calculator?

De calculator verdwijnt niet. De rol verandert. Minder tellen en overtypen, meer controleren, keuzes maken en meedenken met ontwerp en uitvoering. Dat is werk met nog meer vakmanschap.

Wat dat oplevert:

• Tijd: bij onze klanten zien we dat ze gemiddeld zo'n 50% van de tijd per calculatie besparen. Bij 50 calculaties van 16 uur per jaar en een uurtarief van €75 kom je al gauw op zo'n €30.000 per jaar. Reken het uit voor je eigen situatie.
• Minder fouten: hoeveelheden komen uit de tekening of het model, niet uit handwerk. Afwijkingen van je spelregels zie je direct in het model.
• Kennis die blijft: opbouwen, prijzen en spelregels staan in het platform, met versiebeheer. Een nieuwe collega bouwt voort op wat er al ligt.
• Meer met dezelfde mensen: een calculator kan meer aanvragen aan. Dat helpt precies daar waar je geen extra mensen kunt vinden.
• Betere overdracht: je exporteert naar Excel, pdf of een verrijkt IFC-model. Zo gaat de calculatie zonder overtypen door naar werkvoorbereiding en productie.

En misschien wel het belangrijkste: een vak dat werkt met slimme software en 3D-modellen spreekt een nieuwe generatie veel meer aan dan een stapel tekeningen en een markeerstift.

Ben jij al klaar voor de toekomst van calculeren?

We kunnen blijven zoeken naar calculatoren die er niet zijn. Of we richten het vak anders in, zodat de calculatoren die we hebben meer kunnen doen en hun kennis niet verloren gaat.

Benieuwd hoe dit werkt op jullie eigen tekeningen of modellen? Probeer Factor10 Calculatie gratis voor één project per maand, of plan een demo van 30 minuten.